Inschrijving

Meestal is het tandarts Spauwen of de kindertandverzorgende mevrouw Fransen die als eerste zien dat je tanden of de tanden van uw kind niet goed staan.
Het is natuurlijk ook mogelijk dat je op eigen initiatief bij ons aanklopt, of dat je ouders het nodig vinden dat er eens naar de stand van je tanden en kiezen wordt gekeken. Ook komt het vaak voor dat een broertje of zusje al een beugel draagt, en dat je een keertje meegaat om ook naar jouw gebit te laten kijken.

Eerste consult

Tijdens het eerste bezoek zal tandarts Spauwen beoordelen of je een beugel nodig hebt, en zo ja, wanneer de behandeling het beste kan worden gestart. Hij zal in je mond kijken en daarbij vooral letten op de stand van tanden en kiezen, en op de ontwikkeling van je gebit. Hij zal ook letten op het 'profiel' van je gezicht en op de stand van boven- en onderkaak. Verder spelen je leeftijd en de lichamelijke ontwikkeling een rol bij deze eerste inschatting.

De tandarts zal ook willen weten of je zogeheten 'functionele klachten' hebt. Dit betekent dat je bijvoorbeeld problemen hebt met bijten of kauwen, of dat je last hebt van slissen. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat je verder geen klachten hebt, maar dat je het gewoon niet mooi vindt dat je tanden scheef staan. Toch kan het ook dan belangrijk zijn dat je een beugel krijgt; later kun je hier namelijk wel last van krijgen. En op jonge leeftijd is het nog relatief eenvoudig om je tanden en kiezen te verplaatsen, als je eenmaal volwassen bent wordt dit een stuk lastiger.

Tandarts Spauwen zal beoordelen welke 'afwijking' je gebit heeft, en inschatten hoe dit (eventueel) behandeld zou kunnen worden. De volgende vraag is dan wanneer deze behandeling het beste kan plaatsvinden; zo snel mogelijk beginnen of nog even wachten? Het kan bijvoorbeeld zijn dat er nog gewacht moet worden totdat al je blijvende kiezen zijn doorgekomen.

Ben je wel gemotiveerd?

Als je niet begrijpt waarom een behandeling nodig is, zal de tandarts proberen uit te leggen waarom het volgens hem wel goed is om een beugel te nemen. Ook je ouders willen natuurlijk weten wat er gaat gebeuren en waarom dit nodig is. Daarnaast is het - zeker voor je ouders - ook belangrijk om te weten wat de kosten zijn van een uitgebreid onderzoek, en een eventueel daarop volgende behandeling.

Tandarts Spauwen zal je dus het een en ander uitleggen. Maar hij wil ook dingen van jou weten. Voor hem is het heel belangrijk om te weten hoe het staat met je motivatie, en wat de houding is van je ouders ten opzichte van een orthodontische behandeling. De reden hiervoor is dat de behandeling enkele jaren kan duren, en dat het succes van de behandeling voor een groot gedeelte afhankelijk is van jouw medewerking. Als jij je beugel niet vaak genoeg indoet is dat zowel voor jou als voor jouw tandarts een probleem. Je moet dus wel zelf willen, en bereid zijn om de aanwijzingen en adviezen van je tandarts op te volgen.

Als je een beugel krijgt is het heel belangrijk dat je zogeheten 'mondhygiëne' in orde is, met andere woorden: Wij zullen kijken of jij je tanden wel goed poetst. Zeker als je eenmaal een beugel hebt is dit belangrijk, want voedselresten kunnen gemakkelijk tussen de beugel blijven plakken, en de kans op gaatjes wordt hierdoor vergroot. Als de behandeling doorgaat zal je niet alleen je tanden, maar ook je beugel goed moeten schoonhouden. Als je tandarts niet tevreden is over jouw 'mondhygiëne' zal hij (nog) niet beginnen met de behandeling, maar je eerst verwijzen naar de preventie-assistente die jou gaat begeleiden. De preventie-assistente kan ook op eigen gelegenheid jouw mondhygiëne opnieuw gaan bekijken wanneer je (slechte) poetsgedrag daartoe aanleiding geeft.

Wat gaat er verder gebeuren?

Na het eerste consult heeft tandarts Spauwen al een goede indruk van de situatie in jouw mond en van de eventuele behandelingsmogelijkheden. Ook wanneer het niet nodig is om een beugel te dragen dan zal de tandarts dit tegen je zeggen. Als hij denkt dat een behandeling wel nuttig is dan moet er eerst nog een uitgebreid onderzoek worden uitgevoerd.

Ook wanneer je zelf nog twijfelt - of je ouders - kan de tandarts aanbieden om eerst dit uitgebreide onderzoek te doen, zodat jullie daarna een beslissing kunnen nemen. Pas na dit onderzoek wordt het definitieve besluit genomen om door te gaan of niet.

Samengevat kan het eerste consult bij ons dus de volgende uitkomsten opleveren:

- je wordt niet behandeld
- er wordt een afspraak gemaakt voor een uitgebreid onderzoek
- je kunt nu (nog) niet worden behandeld, het is beter om één of twee jaar te wachten, en dan opnieuw te bekijken hoe de stand van je gebit is.

Onderzoek

Na het eerste consult moet er nog een aanvullend onderzoek worden uitgevoerd. Hierna kan de tandarts de definitieve diagnose stellen. Hij heeft dan het soort afwijking bepaalt, en daarnaast heeft hij jouw klachten en eventuele wensen vastgelegd. De tandarts zal vervolgens een behandelingsplan opstellen. Er wordt een inschatting gemaakt van zowel de totale behandelingsduur als van de duur per behandelingsfase.

De hoofdpunten van het uitgebreide onderzoek staan hieronder vermeld.

Algemene gezondheid

De tandarts wil weten of er bepaalde ziektes of allergieën zijn waaraan je lijdt, hoe het staat met je lichamelijke ontwikkeling, en of je aan sport doet. Ook zal hij vragen of je nog op je duim zuigt, en of je een blaasinstrument bespeelt.

Mondonderzoek

Het is belangrijk om te weten of je blijvende tanden en kiezen al zijn doorgekomen, en of ze überhaupt wel zijn 'aangelegd'. Het röntgenonderzoek geeft hier informatie over. Verder wil de tandarts weten of je ongelukken hebt gehad waardoor je gebit beschadigd is, of er tanden en kiezen getrokken zijn, en hoe het staat met de mondhygiëne.

Röntgenonderzoek

Van verschillende kanten zullen er röntgenopnamen worden gemaakt. Op basis hiervan kan de tandarts heel precies bepalen hoe de stand van je kaken is, en hoe de tanden en kiezen in het kaakbot zitten. Ook wil hij weten welke gebitselementen nog moeten doorkomen, en of er tanden zijn die plat in de kaak liggen - en daardoor niet doorkomen, of tanden die niet zijn aangelegd. Ook bepaalde tandheelkundige afwijkingen, zoals wortelresorptie (het 'oplossen' van de wortels van tanden en kiezen), kunnen dankzij röntgenfoto's aan het licht komen.

Foto's van gebit en gezicht

Met (gewone) foto's worden niet alleen de tanden in beeld gebracht, maar ook de stand van de tanden ten opzichte van de lippen en de vorm van het gezicht. Gedurende de behandeling zal je blijven groeien, en zal dus ook de vorm van je gezicht veranderen. Orthodontische behandelingen zijn (deels) gericht op het beïnvloeden van de groei van je kaken. Zowel door de natuurlijke ontwikkeling als door de behandeling zijn er dus veranderingen in de vorm van je gezicht, en het is voor tandarts Spauwen belangrijk om het 'uitgangspunt' (de beginsituatie) vast te leggen.

Gipsafdruk / wasbeet

Met een gipsmodel heeft de tandarts een nauwkeurige kopie van de stand van je tanden en kiezen. Eerst moet er echter een afdruk van je gebit worden gemaakt in een soort stopverf - het bekende 'happen' - en daarna kan het model worden gemaakt.

De tandarts heeft door het model informatie over de vorm van de tandbogen (een tandboog is de volledige rij tanden en kiezen van één kaak) en de 'pasvorm' van de boven- en ondertanden ten opzichte van elkaar. Dankzij het gipsmodel kan er een beugel worden gemaakt die precies in jouw mond past.

De wasbeet geeft informatie over de relatie tussen je boven- en onderkaak, en dit is vooral belangrijk voor het ontwerp van een bepaald type beugel, namelijk de activator.

Bespreking diagnose en behandelingsplan

Een behandeling is pas zinvol als de voordelen groter zijn dan de nadelen. Het advies van de tandarts kan dus ook zijn dat het niet zinvol is een behandeling uit te voeren. De tandarts zal jou en je ouders vertellen wat de voor- en nadelen van wel en van niet behandelen zijn, inclusief eventueel aanwezige risico's en de prognose (voorspelling) op de lange termijn.

Het kan zijn dat er meerdere behandelingsopties zijn. De tandarts zal de voor- en nadelen toelichten, daarbij moet je denken aan de totale tijdsduur van de behandeling, het type beugel dat je moet dragen en het te verwachten eindresultaat.

Jijzelf en je ouders moeten beslissen om al dan niet tot behandeling over te gaan. Ook de financiële aspecten van de behandeling zullen worden doorgesproken.

Natuurlijk kun je zelf ook vragen stellen aan je tandarts. Je kunt dan bijvoorbeeld vragen welke beugel(s) je moet dragen en voor hoe lang, hoeveel uur per dag je de beugel moet dragen, en hoe vaak je op controle moet komen.

Hieronder nog even de mogelijke uitkomsten van de bespreking op een rijtje:

- van behandeling wordt afgezien
- behandeling wordt uitgesteld op advies van de tandarts
- behandeling wordt uitgesteld omdat jij dat wil
- er is een noodzaak extra informatie te verzamelen alvorens advies kan worden gegeven
- de patiënt –jij of je ouders- hebben behoefte aan een 'second opinion'
- er kan direct met de behandeling worden gestart

Soorten beugels en hun werkingsmechanisme

In deze animatie-module worden de meest gebruikte beugels gepresenteerd. Je vindt hier niet alleen teksten met uitleg over het werkingsmechanisme van een bepaald soort beugel, maar ook filmpjes waarin je de werking van de beugel echt kunt zien.

Klik hier om de animatie-module te zien

Evaluatie eindresultaat

Aan het eind van de behandeling is de belangrijkste vraag natuurlijk of al de moeite die jij en je tandarts hebben gedaan ook tot het gewenste resultaat heeft geleid. Het gaat er dan om of je zelf tevreden bent over je gebit, en of de bereikte situatie ook op de lange termijn stabiel is.

Bij de evaluatie kan de tandarts kiezen voor visuele inspectie, eindmodellen (bijvoorbeeld een nieuwe gipsafdruk), röntgenfoto's en/of portret- en mondopnames. Met name eindmodellen vormen een zeer geschikt hulpmiddel, er kan namelijk een vergelijking worden gemaakt met het beginmodel. Röntgenfoto's zullen alleen in bijzondere gevallen nodig zijn.

Jijzelf, je vader of moeder, en tandarts Spauwen zullen het eindresultaat met elkaar bespreken. Als iedereen tevreden is en er geen verbetering meer nodig of mogelijk is zijn we aangeland aan het eind van de actieve behandeling. De vaste apparatuur kan dan worden verwijderd, of er wordt besloten dat je je uitneembare beugel niet meer hoeft te dragen.

Dit is dan het einde van de actieve behandeling, en je gaat nu de laatste behandelingsfase in, de retentiefase. Deze fase is gericht op het vasthouden van het bereikte resultaat.

Retentie eindzorg

De tandarts of de preventie-assistente zullen uitleggen wat er tijdens de retentieperiode van je wordt verwacht. De planning van de retentie (werkwijze, tijdsduur, voor- en nadelen, natuurlijke stabiliteit) zal worden doorgenomen.

Soms kan het nodig zijn om in deze periode opnieuw tot 'actieve' behandeling over te gaan, bijvoorbeeld als er problemen zijn met de stabiliteit van het oorspronkelijke behandelingsresultaat.

Na de actieve behandeling wordt onderscheid gemaakt tussen twee perioden, namelijk de retentieperiode en de nazorgperiode:

1. Retentie: het bevorderen van een maximale stabiliteit op lange termijn.

2. Nazorg: het begeleiden van de eventuele veranderingen die zich voordoen na de retentieperiode en zo nodig actie ondernemen.

Retentie

De retentiefase wordt ook wel de periode van 'passieve' behandeling genoemd, deze fase begint op het moment dat de actieve tandverplaatsing wordt afgesloten. Tijdens deze periode wordt vaak (passieve) apparatuur gebruikt om de bereikte situatie te handhaven. Uitneembare retentie-apparatuur kan op termijn (geleidelijk) worden verminderd. Vaste retentie-apparatuur (spalk) wordt meestal lang gehandhaafd.

Nazorg

Als de tandarts besluit geen afspraak voor controle meer te maken begint de nazorgperiode. In deze periode is de rol van jouw tandarts passief: hij moet bereikbaar zijn als zich problemen voordoen. Ook in deze fase is een goede samenwerking van patiënt en de tandarts essentieel. .

In eerste instantie wordt bijvoorbeeld een afspraak gemaakt na een maand, als alles goed gaat en er geen problemen zijn, volgt na een half jaar opnieuw een afspraak. In de periode kort na de behandeling zullen het snelst veranderingen optreden. Bij het geringste gevoel van verandering van tandstand moet je een afspraak maken met je tandarts.